مرکزی

راهنمای سفر به استان مرکزی

مرکزی

شاید با شنیدن نام استان مرکزی، ذهنتان ناخودآگاه به سمت کارخانجات و مراکز صنعتی کشیده شود. از آن جایی که در رسانه‌ها نیز معمولا وجهه صنعتی استان مرکزی مورد توجه قرار می‌گیرد، متاسفانه اکثر مردم ایران از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی این شهر بی‌خبراند. بیایید تا دست در دست هم سفری به استان مرکزی داشته باشیم، استانی که گهواره پرورش بسیاری از مفاخر ایران، از جمله پروفسور محمود حسابی، میرزا تقی خان امیرکبیر و قائم مقام فراهانی بوده است. آب و هوای استان مرکزی در ایام تابستان گرم و خشک است و در روز‌های زمستان سرد و مرطوب. دمای هوای استان مرکزی در سردترین روزهای سال «حوالی بهمن ماه»، در حدود صفر درجه است و در گرم‌ترین روزهای سال «حوالی تیر ماه»، در حدود بیست و هفت درجه سانتی گراد است.
 استان مرکزی، تاریخی به قدمت تاریخ ایران دارد. طبق یافته‌های باستان شناسان، پیدایش اولین نشانه‌های تمدن در استان مرکزی، به دوره فرمانروایی مادها بر ایران زمین بازمی‌گردد. جالب است بدانید که لهجه مردم برخی از مناطق استان مرکزی، مانند منطقه کمیجان، از زبان محاوره مردم تمدن باستانی ماد تاثیر مستقیم پذیرفته است. در دوره هخامنشیان نیز، منطقه‌ای که امروزه تحت عنوان استان مرکزی از آن یاد می‌شود، یکی از بیست ساتراپ امپراطوری هخامنشی بوده است. استان مرکزی منطقه‌ای است که در آن دریاچه‌ها و کویر با هم می‌رقصند تا چشم گردشگران را به خود خیره کنند. علاوه بر این‌ها، استان مرکزی منطقه کوهستانی وسیعی دارد که همین امر، استان مرکزی را تبدیل به مقصدی مناسب برای کوهنوردان می‌کند. چشمه و رودخانه‌های طبیعی نیز از دیگر نعمات طبیعی استان مرکزی هستند که زیبایی‌های این استان را دو چندان می‌کنند.

استان مرکزی

شهرستان‌های واقع در استان مرکزی
استان مرکزی از دوازده شهرستان اراک، محلات، ساوه، تفرش، خمین، فراهان، دلیجان، شازند، آشتیان، کمیجان، زرندیه و خنداب تشکیل شده است. شهرستان اراک امروزه یکی از مهم‌ترین شهرستان‌های ایران است. در هر حال این شهرستان نسبت به سایر شهرستان‌های استان مرکزی قدمت کم‌تری دارد. آتشکده فردجان و حمام چهار فصل از جاذبه‌های گردشگری شهرستان اراک هستند که در ادامه بیشتر درباره آن صحبت خواهیم کرد. شهرستان محلات قدیمی‌ترین شهرستان استان مرکزی است که اوج دوران رونق آن به زمان صفویان بازمی‌گردد، کاروانسرا‌های دودهک و جون آباد از اماکن تاریخی محلات هستند که به نوعی تکمیل کننده جاذبه‌های طبیعی این شهرستان، مانند چشمه حکیم و چشمه شفا به شمار می‌روند. ساوه، نام دیگر شهرستان استان مرکزی است که نامش بیشتر در کنار محصولات کشاورزی آن، مانند انار شنیده می‌شود اما جذابیت‌ شهرستان ساوه صرفا به علت کیفیت محصولات مرغوب کشاورزی آن نیست، پیست اسکی پاکل واقع در شهرستان ساوه، هر سال بسیاری از طرفداران ورزش‌های زمستانی را به سمت خود جذب می‌کند. 
تفرش یکی دیگر از شهرستان‌های استان مرکزی است که علاوه بر جاذبه‌های طبیعی، دارای اماکن جذاب تاریخی نیز هست، از جمله اماکن تاریخی شهرستان تفرش می‌توان به آرامگاه دکتر حسابی و از جمله جاذبه‌های طبیعی شهرستان تفرش می‌توان   به غار عین‌هو اشاره کرد. شهرستان خمین، زادگاه رهبر انقلاب اسلامی است و خانه پدری ایشان یکی از جاذبه‌های گردشگری این شهرستان است. بنابر روایات، گسترش تمدن در شهرستان خمین به دوران پیش از اسلام باز می‌گردد. بسیاری معتقدند که هزاران سال پیش، دختری به نام شهربانو با به کار بستن همت خود را در جهت آبادانی این منطقه، تمدن را به مردم ساکن این شهرستان هدیه داد. شهرستان فراهان یکی دیگر از شهرستان‌های تاریخی استان مرکزی است، بنا بر داستان‌های اساطیری ایران، شهرستان فراهان به دست طهمورث، یکی از پادشاهان پیشدادی بنا گشت تا اینگونه مردم سرزمین ایران، از گزند دیوها در امان بمانند. 

استان مرکزی

دلیجان یکی از مناسب‌ترین مقصدهای مسافرتی برای شکموها است چراکه بسیاری از سوغات استان مرکزی از جمله نبات، حلوای شکری، ارده، جوز قند و هندوانه مخصوص استان مرکزی در شهرستان دلیجان تولید می‌شوند. شازند نام منطقه بهشتی استان مرکزی است، این شهرستان که در ناحیه جنوب غربی شهرستان اراک واقع شده، آب و هوایی سرد و مرطوب دارد. زیبایی برخی از مناطق شهرستان شازند به قدری زیاد است، که گردشگران به برخی از جاذبه‌های طبیعی شازند لقب سراب را داده‌اند از جمله جاذبه‌های سراب گونه شهرستان شازند می‌توان به سراب بلاغ حک اشاره کرد. این‌ها تنها گوشه‌هایی از زیبایی‌های استان مرکزی بودند، در ادامه با بررسی دقیق‌تر شهرستان‌های مهم استان مرکزی و بیان تجربیات خودمان از سفر به این استان، درباره تمام آنچه که دانستن آن ممکن است در حین سفر به دردتان بخورد صحبت خواهیم کرد.
نگاهی نزدیک‌تر به شهرستان اراک
اگرچه قدمت شهرستان اراک، به دوره فتحعلی شاه قاجار بازمی‌گردد، اما مبدل شدن این شهرستان، به منطقه‌ای صنعتی، باعث رشد و توسعه چشمگیر اراک شد. از آن‌جایی که اراک هوایی نسبتا گرم دارد، لذا پدیده وارونگی هوا در این منطقه روی نمی‌دهد و به همین سبب می‌توان ادعا کرد که هوای شهرستان اراک، مانند هوای سایر شهرستان‌های واقع در استان مرکزی، پاک و مطبوع است. اگر می‌خواهید تجربه راه رفتن در بهشت را داشته باشید، کافی است سری به دره گردوی اراک بزنید تا آب زلال جاری از کوه‌های اطراف، روحتان را شست‌وشو دهد. دره گردو تنها منطقه بهشت گونه استان مرکزی و شهرستان اراک نیست بلکه روستای تاریخی و گردشگری هزاوه نیز شباهت بسیاری به آنچه که متون کهن از بهشت گفته‌اند دارد.
 بافت اماکن تاریخی شهرستان اراک، کمی متفاوت از بافت تاریخی سایر شهرستان‌‌های استان مرکزی است.  شهرستان اراک بستر بسیاری از اتفاقات تاریخ معاصر بوده است، در حالیکه سایر شهرستان‌های استان مرکزی، بیشتر تحت تاثیر وقایع تاریخی پیش از دوره قاجار گرفته‌اند. حمام چهارفصل از جمله اماکن تاریخی شهرستان اراک است. بنا بر روایات، روزی از روزهای سرد زمستان بانی ساخت این بنا، مادری یهودی را مشغول شست‌وشوی نوزادش در آب رود می‌بیند و پس از پرس‌وجو درمی‌یاید که اقلیت‌‎های دینی اجازه استفاده از حمام مسلمانان را ندارند، بنابراین تصمیم به احداث حمامی دارای بخش مجزا برای اقلیت‌ها می‌گیرد، حمامی که چهار فصل سال در چهار گوشه آن به تصویر کشیده شده‌اند. شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چرا تا پیش از دوره قاجار، هیچ پادشاهی گامی در جهت آبادانی منطقه شهرستان مرکزی برنداشته است. پاسخ سوال شما در شهر زیرزمینی ذلف آباد نهفته است. طبق اسناد تاریخی به دست آمده از شهر زیرزمینی ذلف آباد، که امروزه ورود به آن برای عموم آزاد است، منطقه اراک در دوره اشکانیان و ساسانیان نیز مورد توجه قرار گرفته، اما زلزله‌ای بزرگ کل تمدن موجود در آن منطقه را به زیر خاک فرو می‌برد.

استان مرکزی

نگاهی نزدیک‌تر به شهرستان سربند
در مسیر رسیدن به شهرستان سربند، با خرابه‌های شهری کهن روبه‌رو می‌شوید. شهری که اگرچه روزی درگیری‌های پر تعدادی برای تصاحب آن صورت گرفته اما امروز نشانی از تمدن مدرن در آن دیده نمی‌شود. شهرستان سربند سرسبزترین شهرستان استان مرکزی است. فرقی نمی‌کند در کدام فصل از سال باشیم، هروقت که فکر بازدید از ناحیه ییلاقی سربند به سرمان بزند، باید با خودمان لباس گرم به همراه داشته باشیم. از اماکن تاریخی شهرستان سربند می‌توان به حمام ملا باقر علیا اشاره کرد. مورخان ساخت این حمام را به دوره زندیه نسبت می‌دهند. اگرچه این حمام امروز مورد کم لطفی مسئولین قرار گرفته، اما همچنان زیبایی خود را حفظ کرده و به‌عنوان یکی از محدود یادگاری‌های معماری دوران زندیه پا بر جا مانده است. قزل اتاق سربند نام دیگر بنای تاریخی این شهرستان است که ساخت آن  به دوره قاجار بازمی‌گردد. از یژگی‌های این بنا می‌توان به داشتن برج و باروهای گلی نسبتا بلند، حیاط بزرگ، فضاهای نشیمن و فضاهای خدماتی اشاره کرد. امروزه مردم شهرستان سربند غالبا ترک هستند، اما تا پیش از انقلاب اسلامی، ارامنه بخش  عمده جمعیت شهرستان سربند را تشکیل می‌دانند.
سوغات استان مرکزی
نان فطیر، ترخینه، انار، انگور، عسل، فرش، جوزغند، گیوه و گل، سوغات استان مرکزی هستند. اگر می‌خواهید عسل مرغوب گیرتان بیاید باید در فاصله زمانی تیر ماه تا آذر ماه به استان مرکزی سفر کنید. اگر به دنبال مرغوب‌ترین انگورها، شیره‌ها و کشمکش هستید، هزاوه می‌تواند بهترین مقصد برای شما باشد. انار ساوه هم که دیگر معروف است و نیازی نیست راجع به آن توضیح بیشتری بدهیم. ترخینه چیزی شبیه به سوپ‌های آماده امروزی است، تنها کافی است آن را در آب جوش بیاندازید تا به شکل سوپی خوشمزه دربیاید. ترخینه در واقع همان بلغور گندم و جویی است که در دوغ ترش خیسانده می‌شود. فطیر نیز نوعی نان شیرینی مخصوص است که از آرد، شکر، تخم مرغ و چند ماده دیگر پخته می‌شود. گیوه نوعی کفش محلی است که از نخ و پارچه بافته شده است. یکی از مزیت‌های گیوه نسبت به کفش‌های امروزی این است که پا در این کفش‌ها عرق نمی‌کند.

استان مرکزی

اجازه بدهید میزبانتان باشیم
آخرین و مهم‌ترین قطعه از پازلی که یک سفر بی‌نقص را شکل می‌دهد، داشتن محل اسکان مناسب است. محل اسکانی که شما را از گزند سرما و گرما در امان نگه دارد و امنیت شما و همراهانتان در آن تضمین شده باشد. برخی از کشورهای خارجی مانند ترکیه یا امارات، به اندازه‌ای روی کیفیت محل اسکان گردشگرانشان کار کرده‌اند، که برخی از گردشگران تمام طول سفر خود را در محل اسکان خود می‌گذرانند. گروه گردشگری اتراق با پیش قدم شدن در امر ارتقا کیفیت سوئیت‌ها و اتاق‌هایش، امکان سکونت در اماکن باکیفیت و مجهز را برای تمام اقشار جامعه و در سراسر شهرستان‌های کشور فراهم آورده، تا اینگونه علاوه بر تدارک دیدن سفری رویایی برای شما، گامی در جهت پیشرفت صنعت گردشگری داخلی و بهبود اوضاع اقتصادی کشور برداشته باشد.

شهرهای این استان